Họ đã tụ hợp xây dựng Thà-khẹc thành một vùng công nghiệp khai khoáng
Khăm-phay cho chúng tôi biết, tỉnh Khăm-muộn có tổng diện tích 17 nghìn km2 nhưng dân cư chỉ có 390 nghìn người sinh sống tại 803 bản dọc theo con lộ 13 và những vùng đất trù mật bên bờ Mê Công.
Anh Khăm-phay còn cho biết, nhiều địa phương của Lào đã mời những chủ nông trại giỏi của Việt Nam sang chỉ dẫn, đầu tư chăn nuôi ba ba, tôm, cá, gà, lợn công nghiệp. Mọi người nhanh tay bỏ vào đó những nắm cơm nếp bốc khói, hoa quả tươi, hay thức ăn vừa nấu. Ở thời điểm giao hòa ngày và đêm, lòng Mê Công lênh láng ráng hồng rạng rỡ.
Những năm đầu thế kỷ 20, trong cuộc khai hoang thực dân địa, người Pháp đã phát hiện mỏ thiếc lộ thiên ở bản Phôn-tịu. Sông dài rộng và diệu vợi. Cách đây bốn năm, anh đã có dịp đưa vợ con về quê để nhận họ hàng. Anh Thiu cho biết thêm, ở Thà-khẹc có đông người Việt sinh sống. Nhà máy thủy điện Nậm Thơn 2 hoàn thành năm 2010, với công suất 1.
Tiệm cơm của anh thuê sáu người phục vụ. Với vẻ thành kính. Phố bờ sông tụ hội nhiều hiệu ăn, khách sạn rộn rịp hằng tối. Phó thị trưởng tỉnh Khăm-muộn là anh Khăm-phay.
Chính phủ Lào cũng trích 13% tổng hoài tái đầu tư cho các chương trình giáo dục, y tế và bảo vệ rừng đầu nguồn.
Vẳng lên tiếng trống chùa cầu phúc, cầu an và thịnh vượng. Trong đêm rằm, trăng trải vàng trên các tán lá, mái chùa. Với tiềm năng đất đai và cần lao cần cù, sáng tạo, người dân Lào đã tạo ra nhiều sản phẩm được nước ngoài biết đến, như gạo dẻo thơm Khăm-muộn, chuối ngự Na-cai, bánh gai Thà-khẹc, hàng thủ công mây tre.
Những tốp người dân, đa phần là phụ nữ, trang phục tiêm tất, trải chiếu ngồi đợi chờ. Chút nắng cuối ngày loang ra một gam mầu không bao giờ lặp lại.
Vào những năm 90 của thế kỷ trước, giang sơn Lào đổi mới, mở cửa, Thiu quay ra mở nhà hàng, khách sạn. Hương rượu công-xa-đên (loại rượu đế ngâm với rễ cây xuyên đá) nồng ấm. Tôi lạc vào một vuông chiếu của đám bạn trẻ đón hoàng hôn ở bờ sông.
Hai vợ chồng có sáu con, ba trai, ba gái nhưng vẫn muốn có thêm. Ở Thà-khẹc, muốn ngắm hoàng hôn, không đâu vào đâu có thể đem lại thật nhiều cảm xúc như bên bờ sông Mê Công này. Giống ba ba của vùng châu thổ sông Hồng đang phát triển tại nhiều ao đầm bên sông Mê Công, cung cấp ba ba thịt cho các nhà hàng, khách sạn.
Có lẽ, ít có dân tộc nào mê say sông nước bằng dân tộc Lào. Hàng nghìn phu mỏ là người Lào, người Việt, người Thái ở các nơi được đưa tới Thà-khẹc để bạt rừng, mở hầm lò, biến dải đất bên sông thị thành xã Thà-khẹc bữa nay. Thu nhập bình quân đầu người năm sau cao hơn năm trước, đứng đầu ở vùng Trung Lào, đứng thứ năm cả nước. Ánh hào quang sót lại cũng ướt sũng mầu nước.
Cha anh Thiu năm 1936 đăng ký đi làm phu mỏ thiếc Thà-khẹc, ở quê nhà đang kỳ giáp hạt. Ông chủ xưởng gỗ nay trở thành người nấu ăn, pha chế các món ăn. Thiu trước đây làm nghề vỡ hoang lâm nghiệp, dần dà có vốn mở xưởng cưa. 070 MW, xuất khẩu 95% sản lượng điện sang Thái-lan trong vòng 25 năm.
Họ đến bờ sông để chờ chút chiều giục đêm buông màn và lai rai bia Lào, thứ bia phổ biến nhất ở đây, ăn cá nướng từ sông Mê Công, mề gà nướng đặt từ các bản quanh vùng, mực nướng từ Quảng Bình của Việt Nam sang.
Tôi ngước nhìn cây cầu Hữu Nghị 3 bắc qua sông Mê Công nối Đông Bắc Thái-lan với Trung Lào, đi miền trung Việt Nam trên "con đường lửa" 12A xưa giờ đã thành đại lộ xuyên Á với trọng trách mới: nhà cầu kinh tế Đông-Tây - nối bờ Biển Đông vượt Trường Sơn, qua dòng Mê Công đến tận bờ Ấn Độ Dương, kết nối ý chí, nghị lực và tình cảm của quần chúng sáu nhà nước trong Tiểu vùng Mê Công để cùng nhân lên sức mạnh, tạo sự phát triển cho khu vực và cho mỗi nước.
Chị đang mang bầu đứa thứ bảy. Thà-khẹc - trái tim của Khăm-muộn. Đường phố hẹp, nhà thưa vắng. Ngoài xưởng chế biến gỗ xuất khẩu, nhà máy sinh sản nguyên liệu xây dựng, mỏ thiếc ở Phôn-tịu cũng đang được vỡ hoang. Anh Thiu nay đã ngoài 50 tuổi, chị vợ kém anh vài tuổi, dáng cao to. Những tà áo cà sa làm ấm thêm đường phố Thà-khẹc lúc mùa mưa vừa qua.
Khi đoàn nhà sư đi qua, từng chiếc âu vàng được mở ra. Người Lào ăn uống chừng đỗi, nói năng nhỏ nhẹ, cử chỉ khiêm nhượng, dù có phấn khích cùng bia rượu, cũng chỉ nỉ non nói chuyện. Cánh tài xế tải, xe chở đất đá làm đường thường dừng lại ở quán cơm "Hương quê" của anh Thiu. Ông cụ làm phu mỏ, rồi lấy vợ, sinh con trở nên người dân Lào. Những ngày lễ, Tết, bà con gặp gỡ, cổ vũ nhau, sống kết đoàn với người dân địa phương.
Từ thị xã Thà-khẹc, thủ phủ tỉnh Khăm-muộn ở miền trung "sơn hà hoa chăm-pa", ngước sang bên kia là tỉnh Na-khon Pha-nôm thuộc vùng Đông Bắc của "xứ sở nụ cười", chúng tôi ngồi hàng giờ để ngắm hoàng hôn xuống dần trên mặt sông Mê Công bao la. Gia đình anh giữ nếp trong sinh hoạt ba má con cái giao thiệp với nhau bằng tiếng Việt, theo giọng người Quảng Bình chính hiệu. Đã sang ngày rằm, là tiết Oọc-phăn-xả (mùa mưa), kết thúc một mùa ba tháng trai giới, các chùa mở cửa, những đoàn nhà sư khoác áo cà sa mầu vàng thắm thả bộ trên các tuyến đường.
Bài và ảnh: TRẦN DUY TÂN. Ngẫu nhiên trong một quán cơm ở khu phố mới, tôi làm quen anh chủ quán Trần Văn Thiu, người Việt quốc tịch Lào. Ánh sáng lung linh của hàng trăm nghìn ngọn đèn nến trên mặt sông Mê Công ánh bạc khiến cho những ngọn đèn cao áp trở nên mờ nhạt. Theo lời cha kể lại, anh Thiu vẫn nhớ quê mình ở đất Tuyên Hóa, Quảng Bình. Qua những năm chiến tranh, ở Thà-khẹc vẫn giữ được những ngôi nhà xây theo kiểu Pháp trên các phố Xi-khốt-ta-bong, phố A-nu-vông, phố Vo-la-vông.
Anh đã từng theo học ở Việt Nam nên rất rành tiếng Việt. Tiếng cỏ lào xào như vọng lại một nhịp chèo kí vãng. Cầu hữu hảo bắc qua sông Mê Công (Lào). Dọc bờ sông từ bến phà đến chân cầu hữu hảo 3, sau khi có sự đầu tư nâng cấp bờ kè bằng bê-tông, trồng cỏ và hoa chăm-pa, lát gạch dọc lối đi và đặt nhiều ghế đá, nơi đây điềm nhiên trở nên chỗ hóng mát lý tưởng, lôi cuốn rất nhiều những người trẻ tuổi.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét