Trong vụ việc này, chúng ta khởi kiện TQ là do sự khác nhau về nhận thức và quan điểm về việc ứng dụng các quy định pháp lý xung quanh yêu sách ở Biển Đông, hai bên đã nhiều lần cữ giải pháp xử lý dị đồng nhưng không đạt được kết quả nào thì việc đưa vấn đề ra cơ hòm phán quốc tế có thẩm quyền là việc làm cố nhiên, một vụ kiện thuần túy, thường nhật, không mang nhân tố chính trị dựa vào thế lực này để chống lại thế lực kia như một số người lo lắng hoặc suy diễn
Nhưng nếu có nội dung nào đó chúng ta sai, chúng ta phải dấn cái sai đó và việc cơ thùng phán quốc tế chỉ ra cái sai đó cũng sẽ giúp ta giải thích rõ ràng và có sức thuyết phục đối với dư luận. Trong pháp luật quốc tế, các vấn đề can dự đến lợi. Tôi tin dư luận hoàn toàn có thể san sẻ điều này với chúng ta và tránh được sự bàn tán chào xáo, mù mờ thông báo và đổ lỗi cho người này người nọ như thực tiễn đã từng xảy ra.
Đồng thời cũng cần phải nói một cách rõ ràng và sòng phẳng rằng, chúng ta cùng với Philippines kiện TQ vận dụng và giải thích sai UNCLOS ở Biển Đông, phương hại tới lợi quyền của các nước ven Biển Đông không có tức thị ta thay đổi lập trường về tuyên bố chủ quyền của mình, đặc biệt là đối với quần đảo Trường Sa đang là tâm điểm tranh chấp giữa 5 nước 6 bên.
- PV: Việt Nam là nhà nước thành viên của UNCLOS, có quyền và ích hợp pháp ở Biển Đông, đặc biệt là 2 quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa đang là đối tượng tranh chấp bít tất tay trong khu vực. Nếu trường hợp này ta đưa vấn đề ra cơ săng phán quốc tế có thẩm quyền, việc giảng giải mọi thắc mắc của dư luận sẽ trở nên rõ ràng, khách quan và thuyết phục bởi một bên thứ 3 hoàn toàn khách quan và làm theo luật định.
Ta cần phản đối bất cứ hành động của bất cứ bên nào xâm phạm tới hải phận mà Việt Nam đã tuyên bố chủ quyền hợp pháp. Việc TQ áp dụng và giảng giải sai UNCLOS ở Biển Đông với đường lưỡi bò phạm pháp đã ảnh hưởng, xâm phạm trực tiếp và mạnh mẽ chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán của Việt Nam ở Biển Đông, đặc biệt đối với 2 quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.
Phương án thứ nhất theo tôi là một chọn lọc tốt và không ai có thể chê trách điều gì, tranh thủ được sự ủng hộ từ Philippines và các bên khác, có lợi cho ta và cũng có lợi cho cái chung trong bối cảnh giờ.
Chúng ta lập hồ sơ riêng và khởi kiện. Trung Quốc dùng vũ lực đánh chiếm trái phép Đá Chữ Thập nằm trong quần đảo Trường Sa của Việt Nam năm 1988 và xây dựng trái phép công sự nhà nổi kiên cố ghi bàn đạp đứng chân lâu dài, phục vụ mưu đồ độc chiếm Biển Đông. Chính điều này mới tạo ra được niềm tin, tạo ra sự đồng thuận và nhận được sự san sẻ rộng rãi nếu như có phán quyết nào đó “bất lợi” cho ta.
Chúng ta tự mình lập hồ sơ, đệ đơn kiện TQ lên 1 tổ chức trọng tài/tòa án quốc tế ăn nhập nhất đối với mình căn cứ theo quy định của UNCLOS. - PV: Nếu ta khởi kiện theo phân tích của Tiến sĩ, hẳn nhiên ta sẽ phải ưng và tuân thủ phán quyết của cơ hòm phán quốc tế có thẩm quyền, trong đó có thể không loại trừ khả năng xảy ra trường hợp, nội dung này tòa phán quyết ta đúng, nội dung kia tòa phán quyết ta không đúng theo pháp luật quốc tế.
Cần nhấn mạnh thêm rằng, thời điểm Hiện tại Tòa án Quốc tế về Luật Biển đã chỉ định Hội đồng Trọng tài 5 thành viên, cơ quan này đã bắt đầu thụ lý vụ kiện của Philippines.
Tàu cá Trung Quốc hoạt động trái phép trên hải phận quanh Đá Chữ Thập trong quần đảo Trường Sa của Việt Nam, vi phạm nghiêm trọng chủ quyền của Việt Nam và luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS.
Trong bối cảnh đó, Việt Nam chúng ta cũng là thành viên của UNCLOS, ta đã ký, thông qua và tuân thủ mọi quy định của UNCLOS
Nếu ta lặng im thì sẽ rất bất lợi, ngay cả với cơ hòm phán và ngay cả với TQ khi ngồi vào bàn thương lượng, họ sẽ chỉ trích ta tiền hậu bất nhất, lúc Philippines khởi kiện tại sao ta không lên tiếng? TQ họ đã làm những điều này rồi và họ sẽ khai hoang tối đa các phản ứng của ta, nếu tiền hậu bất nhất sẽ rất nguy hiểm.
Trước việc Philippines kiện TQ ứng dụng và giải thích sai UNCLOS ở Biển Đông, trong đó có động chạm lớn đến lãnh hải Việt Nam tuyên bố chủ quyền, nếu ta hoàn toàn im lặng, cơ hậu sự phán quốc tế sẽ đặt câu hỏi về quan điểm của Việt Nam. Không có chuyện anh là bạn tôi thì anh có thể xâm phạm quyền và ích lợi hợp pháp của tôi, trong pháp lý quốc tế đối với tranh chấp đa phương không thể có chuyện "đóng cửa bảo nhau", mọi chuyện cần rõ ràng và sòng phẳng.
Tôi hy vọng rằng các cơ quan này đã có những tiếp cận đối với vấn đề và đã có công tác nghiên cứu, chuẩn bị. Có thể có trường hợp cụ thể nào đó trước đây do cách hiểu, cách tuyên truyền của chúng ta về một vấn đề chúng ta cho là mình đúng, hợp lý.
Trước tình hình đó, là một nước có liên can trực tiếp, thành viên UNCLOS, theo tôi ta phải tỏ rõ thái độ và lập trường ý kiến cụ thể của mình. Đương nhiên đối với các bộ phận tham mưu, hoạch định chính sách họ có phải có những xem sao cho có lợi nhất cho Việt Nam. Ngược lại nếu chỉ tiếp tục im lặng trước các diễn biến mau lẹ và can dự trực tiếp đến Việt Nam ở Biển Đông, ta sẽ rơi vào thể tù mù.
Chúng ta phải chuẩn bị nội dung này ngay, chẳng thể cứ nói kiện là kiện được mà không có sự chuẩn bị. Thứ nhất, Việt Nam cùng với Philippines kiện TQ áp dụng và giải thích sai UNCLOS ở Biển Đông và đã xâm phạm ích của các nhà nước ven Biển Đông đồng thời là thành viên của UNCLOS, điều này hoàn toàn có lợi cho cái chung nhằm duy trì hòa bình, ổn định ở Biển Đông, ngăn ngừa các hành vi khiêu khích có thể dẫn tới xung đột.
Điều này hoàn toàn có lợi, kể cả về mặt chính trị cũng như ngoại giao. Hiệu quả của vụ kiện này là Tòa án Quốc tế về Luật Biển đã thành lập Hội đồng Trọng tài 5 thành viên và phát động phiên trước tiên hôm 11/7. Ngày nay Philippines vẫn tiếp chuyện kiên trì không thay đổi tuyển lựa này bất chấp việc TQ tìm mọi cách vận động, cô lập Philippines và ngăn chặn vụ kiện.
Chủ quyền khi ta đã tuyên bố đối với Hoàng Sa, Trường Sa và các hải phận theo công ước, thì ta phải liên tục khẳng định chủ quyền một cách rõ ràng, có phản ứng kịp thời, đúng lúc đối với bất cứ động thái nào hệ trọng đến khu vực mà ta tuyên bố chủ quyền.
Tấn sĩ Trần Công Trục. Phương án thứ 2, có thể do thời kì, điều kiện, cách làm hay quá trình chuẩn bị mà Việt Nam sẽ tiến hành khởi kiện độc lập đối với việc TQ ứng dụng và giảng giải sai UNCLOS ở Biển Đông, trực tiếp ảnh hưởng và xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của Việt Nam.
Nhưng vì việc này can dự đến các quy định pháp lý mà ta đã thông qua và có trách nhiệm phải tuân, mà nay soi dưới lăng kính pháp lý quốc tế, cơ quan tài phán quốc tế phán quyết rằng nội dung đó sai thì rõ ràng ta cũng dễ giải thích trước dư luận về sự hiểu lầm này một cách sòng phẳng
Động thái Philippines kiện TQ ứng dụng và giảng giải sai UNCLOS ở Biển Đông vững chắc có can hệ trực tiếp đến ta, trong trường hợp này về mặt pháp lý, theo Tiến sĩ sẽ có những khả năng nào trong cách phản ứng của ta đối với vụ kiện cũng như những vấn đề phát sinh với mỗi cách phản ứng nếu ta chọn lựa? - Ts Trần Công Trục: thời gian qua những động thái xâm phạm chủ quyền của Việt Nam từ phía TQ đã liên tục xảy ra và dự định sẽ còn tiếp tục trong thời gian tới.
Đó là mong muốn và là nguyện vọng thiết tha của những người đã từng làm công tác quản lý, thương lượng về biên thuỳ cương vực cũng như nghiên cứu, quan tâm đến chủ quyền của Việt Nam ở Biển Đông. Hợp pháp của Việt Nam theo quy định của UNCLOS, ta cần phải có công tác chuẩn bị rất kỹ càng, cẩn thận về hồ sơ pháp lý, đội ngũ nhân sự, nghiên cứu, dự trù các phương án có thể xảy ra và cách ứng phó chứ không hề đơn giản, dễ dàng chỉ cần tung đơn kiện là xong.
Chọn lọc thứ 2, Philippines cứ kiện, Việt Nam cũng là nước chịu ảnh hưởng trực tiếp và mạnh mẽ từ việc TQ ứng dụng và giảng giải sai UNCLOS ở Biển Đông, Việt Nam sẽ khởi kiện độc lập. Điều này chúng ta phải tính tới và không thể nối im lặng. Theo tôi đó mới là chính trị, đó mới là văn minh mà không ai có thể hặc ta được khi ta đã rất cầu thị, tuân pháp luật quốc tế và chấp nhận phán quyết của trọng tài, dù đúng dù sai.
Philippines họ đã làm rất tốt công tác nghiên cứu, chuẩn bị, xây dựng hồ sơ vụ kiện, thậm chí thuê cả chuyên gia pháp lý quốc tế tham mưu, tư vấn giải pháp và kế hoạch cụ thể, chi tiết.
Chúng ta cũng cần có sự phán quyết đúng sai rõ ràng từ cơ thùng phán quốc tế để làm cứ xử lý các vấn đề, chúng ta sẽ hài lòng các phán quyết của tòa án trong phạm vi quy định của UNCLOS mà Việt Nam đã chuẩn y, trở nên thành viên. Cần nhấn mạnh sự hợp tác giữa ta với các bên tranh chấp khác cùng khởi kiện TQ ứng dụng và giải thích sai UNCLOS ở Biển Đông hoàn toàn không phải một động thái chính trị liên minh kết liên, tạo đối trọng để chống lại bên nào.
Vụ Philippines kiện Trung Quốc (TQ) ứng dụng và giải thích sai Công ước liên hiệp Quốc về Luật Biển 1982 (UNCLOS) ở Biển Đông hầu như đều nhận được sự ủng hộ và đánh giá cao của nhiều nước lớn như Mỹ, EU, Nhật Bản, Ấn Độ, các học giả và luật gia quốc tế. Tuy nhiên đó là phản ứng mang tính nguyên tắc chung, nhưng những người làm việc ở các cơ cỗ ván phán quốc tế, những luật gia sẽ đặt câu hỏi rằng, trước những vụ việc can hệ trực tiếp đến tuyên bố chủ quyền của Việt Nam ở Biển Đông như vụ kiện của Philippines thì lập trường cụ thể của Việt Nam như thế nào? Theo tôi về mặt pháp lý có 3 khả năng có thể xảy ra.
Cho đến nay, về mặt nguyên tắc ta luôn khẳng định chủ trương giải quyết tranh chấp phê duyệt biện pháp hòa bình, một trong những biện pháp hòa bình là đưa ra các tổ chức tài phán quốc tế. Điều quan trọng nhất hiện nay là làm sao ta thống nhất được với nhau về chủ trương và cần phải nhận thức rõ rằng sử dụng quyền hạn pháp lý theo quy định của UNCLOS với tư cách là 1 thành viên Công ước, có lợi quyền trực tiếp tại Biển Đông đang bị vi phạm, chúng ta khởi kiện TQ áp dụng và giảng giải sai UNCLOS xâm hại quyền và ích lợi chính đáng của ta ở Biển Đông, điều này không có ảnh hưởng gì đến chủ trương, chính sách đối ngoại của Việt Nam trong quan hệ với các nước, đặc biệt là với TQ.
Đó là việc làm văn minh, đúng luật, hoàn toàn không có nghĩa là làm phức tạp vấn đề hay quốc tế hóa vấn đề như TQ vẫn tuyên truyền.
Ta hoàn toàn có thế mạnh và điều kiện làm điều này. Đây chỉ là 1 vụ kiện thuần túy với nhân cách là những thành viên UNCLOS có lợi ích na ná, đồng cảnh với nhau để tìm ra chân lý đúng sai.
Việc này có liên can, ảnh hưởng trực tiếp đến yêu sách chủ quyền của Việt Nam ở Biển Đông, đặc biệt là 2 quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, chúng ta không thể tiếp kiến lặng im mà cần bắt tay ngay vào công tác hoạch định, chuẩn bị một bộ hồ sơ pháp lý chứng minh chủ quyền Biển Đông và khởi động các biện pháp pháp lý theo đúng quy định của UNCLOS
Tôi mong rằng các cơ quan chức năng của ta khẩn trương và tranh thủ nhịp, dịp để bảo vệ tốt nhất chủ quyền, lãnh thổ của Việt Nam ở Biển Đông ưng chuẩn còn đường tranh đấu pháp lý.
Ngược lại chính việc duyệt y cơ hòm phán có thẩm quyền sẽ giúp cho vấn đề được giải quyết một cách sòng phẳng và đơn giản hơn nhiều. Phương án thứ 3, tiếp lặng im và không làm gì cả sẽ đồng nghĩa với việc “mặc nhiên thừa nhận”, đây là một phương án dẫn đến những hệ lụy khôn cùng hiểm nguy về cả pháp lý lẫn trên bàn thương thảo sau này.
Đặt giả định trong trường hợp có nội dung nào đó tòa phán quyết ta sai, theo ông ích lợi của chúng ta là gì khi tuyển lựa biện pháp pháp lý bằng quyết định khởi kiện TQ? - Ts Trần Công Trục: Là một thành viên của UNCLOS, Việt Nam có bổn phận phải tuân thủ những quy định của Công ước mà ta đã ký kết tham dự.
- PV: Xin thành tâm cảm ơn ông!. Việc 2 bên cùng kiện TQ ta cứ tiến hành, nhưng ví thử Philippines hay bất cứ bên tranh chấp nào khác có động thái vi phạm chủ quyền của ta ở Trường Sa, ta đều phải lên tiếng phản đối để đảm bảo nguyên tắc sớm muộn như một, còn việc sau này cơ thùng phán phán quyết đúng sai ra sao, lúc đó ta tính sau.
Khi mình không giữ được như những gì tuyên bố ban sơ bởi lý do nào đó thì dư luận sẽ đặt câu hỏi nghi và lên án ngay về bổn phận của các nhà quản lý, các nhà chính khách đã làm gì và vì sao lại không bảo vệ được quyền và ích lợi của Việt Nam như ta đã tuyên bố. Chính đáng của Việt Nam. Tuyệt đối không thể vì bên này là bạn hay vì quan hệ chính trị đặc biệt nào đó mà chúng ta bỏ qua những động thái xâm phạm quyền và lợi.
Điều này nên làm, và nó không ảnh hưởng gì đến chính trị - ngoại giao, chỉ đơn giản là khi hai bên không hợp nhất được quan điểm, nhận thức về việc áp dụng và giảng giải UNCLOS ở Biển Đông thì đưa nó ra cơ hậu sự phán quốc tế có thẩm quyền phân xử.
Tiến sĩ Trần Công Trục, nguyên Trưởng ban Biên giới Chính phủ có một đôi chia sẻ với báo điện tử Giáo dục Việt Nam về những phản ứng cần có của ta trong trường hợp này để bảo vệ tốt nhất chủ quyền lãnh thổ, quyền và lợi ích hợp pháp của ta ở Biển Đông. TQ sẽ còn tiếp gây khó khăn cho Việt Nam ở Biển Đông bằng nhiều thủ đoạn khác nhau, từ bắt bớ xua đuổi ngư dân cho đến kéo tàu cá, tàu công vụ, tàu quân sự xâm phạm các hải phận chủ quyền của Việt Nam.
Cả Trung Quốc và Philippines đang giành giật Bãi Cỏ Mây nằm trong quần đảo Trường Sa thuộc chủ quyền của Việt Nam. Do đó khi cơ áo quan phán quốc tế có thẩm quyền theo quy định của UNCLOS ra phán quyết, những nội dung nào chúng ta đúng, chúng ta cương quyết bảo vệ và sẽ được luật pháp quốc tế bảo vệ.
Điều này cũng góp phần tránh những lập luận bất lợi cho ta trên bàn thương lượng khi ta phản ứng thiếu thống nhất với các hoạt động xâm phạm của các bên khác nhau.
- PV: Theo ông, để khởi kiện TQ áp dụng và giải thích sai UNCLOS trên Biển Đông đã xâm phạm quyền và ích lợi hợp pháp của ta thì Việt Nam cần phải làm gì? Trong bối cảnh TQ nằng nặc đòi đàm phán tay đôi đối với tranh chấp đa phương ở Trường Sa, phản đối cái gọi là “quốc tế hóa vấn đề Biển Đông” và họ có thể chụp mũ cho ta là gây rối, làm phức tạp tình hình, ta nên nhận thức và ứng xử như thế nào cho có lợi nhất trong trường hợp này? - Ts Trần Công Trục: Để có thể khởi kiện TQ vận dụng và giải thích sai UNCLOS ở Biển Đông gây phương hại tới quyền và lợi.
Do đó chúng ta cần phải nhận thức rõ và phân biệt rạch ròi giữa quan hệ chính trị và quan hệ pháp lý, tránh nhầm lẫn hay đánh đồng 2 lĩnh vực khác nhau để rơi vào thể lúng túng. Phương án thứ 3, vì lý do nào đó ta vẫn tiếp chuyện “lặng im”.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét