Điều này bộc lộ rõ qua hai vụ thu mua tạm trữ lúa, gạo gần đây luôn là đề tài “nóng” trong các hội nghị, hội thảo được các diễn giả gay gắt đề đạt
Tuy nhiên, các DN xuất khẩu gạo lại cho rằng việc đề nghị DN “choàng” qua cả khâu sinh sản là hết sức khó khăn và đòi hỏi rất nhiều yếu tố về vốn lẫn chuyên môn.
Nhiều DN lương thực chỉ lo tìm đối tác để ký được hợp đồng XK rồi thông qua các dắt mối trung gian là doanh gia, hàng xáo đi gom cho đủ hàng theo giao kèo để giao mà không quan hoài đến lợi nhuận của người trồng lúa.
Các quy định này sẽ tạo màng lọc để loại bỏ các DN không đủ năng lực, hạn chế thấp nhất việc các DN chỉ kinh doanh thương mại dự XK. Đồng tình, GS TS Võ Tòng Xuân lập luận, việc nép DN XK gạo phải có vùng vật liệu, tức thị họ phải lo cho vùng nguyên liệu đó, trông nom nông dân hợp tác với họ, thông qua hình thức cộng tác này thì vấn đề tạm trữ lúa gạo sẽ có được lời giải.
Hoặc theo Thông tư 12/2013 mới đây của Bộ Nông nghiệp và PTNT quy định thì các DN phải có thiết bị tách màu ? Vấn đề này lại càng làm khó cho DN bởi thiết bị tách màu chỉ sử dụng làm hàng đối với gạo thơm, gạo cấp cao và số lượng này chỉ chiếm khoảng dưới 10% sản lượng gạo XK
Ông Lâm Anh Tuấn, Giám đốc Cty TNHH Thịnh Phát (Bến Tre) chia sẻ: Các nhà quản lý và các chuyên gia cũng nên hiểu. Quốc Chánh Email Print lúa gạo, Bộ Công Thương, Võ Tòng Xuân, Thịnh Phát, Vinafood. Và đây cũng là hướng đi tất yếu mà ngành lúa, gạo VN đang hướng tới qua việc xây dựng thương hiệu gạo XK trên nền móng cánh đồng mẫu lớn.
Vì vậy, việc tấm các DN XK gạo phải cùng dự chuỗi liên kết sinh sản này là điều cần thiết. Đặc biệt, DN nào liên tiếp 2 năm không xuất khẩu quá 10
Việc làm này chẳng những sẽ giải quyết được vấn đề phân chia lợi nhuận giữa các bên mà còn giải quyết được câu chuyện tạm trữ lúa gạo vốn gây nhiều tranh cãi suốt thời kì qua. Liệu đầu tư có gây lãng phí không khi mà hơn 90% gạo XK của VN ở dạng trung bình. Nếu DN “choàng” qua cả khâu sinh sản là hết sức khó khăn và đòi hỏi rất nhiều yếu tố về vốn lẫn chuyên môn. Kẻ hồ hởi. Theo GS TS Võ Tòng Xuân, tới đây, khi các DN nước ngoài tham dự vào lĩnh vực này và họ cũng sẽ sản xuất theo chuỗi giá trị ngành hàng, lúc đó các Cty lương thực trong nước, kể cả hai “ông lớn” là TCty Lương thực miền Bắc và miền Nam (Vinafood 1 và Vinafood 2) sẽ bị loại và chỉ còn cách mua lúa, gạo lẻ tẻ ở bên ngoài để hoạt động theo dạng “cò con”
Vấn đề ở đây là các cơ chế, chính sách và các điều luật quy định của nhà nước chưa rõ ràng là căn nguyên chính. Ông Xuân phân tích, thời kì qua, các DN XK gạo làm ăn theo tư duy cũ, nghĩa là không có vùng nguyên liệu, họ chỉ đi mua chỗ này bán chỗ kia. Ông Lâm Anh Tuấn - Giám đốc Cty TNHH Thịnh Phát (Bến Tre): Mới chỉ là giải pháp tạm Phong trào xây dựng “cánh đồng mẫu lớn” đang phát huy những kết quả hăng hái, nhưng đó chỉ là giải pháp lâm thời, huy động những “nông hộ nhỏ” vào làm chung để tạo nên những “cánh đồng lớn”.
Một vấn đề đặt ra là nếu nông dân không làm đúng theo hợp đồng đã ký, sản xuất hàng hóa không đúng chất lượng hoặc không chịu bán hàng cho DN khi giá bán ra thị trường với giá cao hơn… thì DN phải chịu tuốt hậu quả vì chẳng thể gởi đơn khởi kiện từng hộ dân được.
Vì sao trong suốt thời kì qua các DN lại không đậm đà bởi thực trạng nền nông nghiệp VN sản xuất còn manh mún, trong đó trên 80% hộ nông dân quy mô ruộng nương sinh sản dưới 1 ha, nên khi thực hành DN phải ký và theo dõi thực hiện hiệp đồng với rất nhiều hộ nông dân, đòi hỏi nhiều thời gian
Ý kiến của Bộ Công Thương là không khuyến khích DN làm thương nghiệp đơn thuần. Như vậy vô tình, các DN được cấp phép XK gạo không cần hoạt động cũng hoàn thành chỉ tiêu XK. Xác định nguyên do của tình trạng này, nhiều người nghĩ ngay đến chính sách “hạn điền” mà ta đang thực hành và việc tháo gỡ cho phép trữ ruộng đất để người sản xuất có thời cơ làm ăn lớn. Một thực trạng nữa, do việc “siết” chặt các DN XK gạo nên thời kì qua đã xảy ra tình trạng xung quanh các DN được cấp giấy phép XK gạo là nhóm đông DN vệ tinh tự bỏ vốn đầu tư thu mua gạo từ các thương lái, tự tìm đầu ra và để XK được gạo, các DN vệ tinh này phải “nhờ cậy” qua các DN đủ điều kiện XK gạo.
Việc sửa đổi Nghị định 109 thời gian tới theo hướng quy định cụ thể một số điều kiện về tài chính, kho bãi
000 tấn gạo/năm thì sẽ không được cấp phép nữa. Trước mắt vẫn trợ thì khống chế số lượng DN được phép kinh dinh XK gạo. Kết quả là người nông dân ngày một kiệt quệ và không còn mặn mà với đồng ruộng của mình nữa.
Cái khó của DN
Ông Trần Thanh Hải - Phó Cục trưởng Cục XNK - Bộ Công Thương: Không chỉ thuần tuý là DN XK Việc khuyến khích các DN XK phải có vùng nguyên liệu hoặc hợp tác đặt hàng liên kết với người sinh sản lúa gạo đã được Thủ tướng Chính phủ có văn bản đồng ý về mặt nguyên tắc việc sửa đổi bổ sung Nghị định 109 theo hướng tạo thuận lợi cho DN đủ điều kiện để kinh dinh, XK gạo, ngăn chặn tình trạng DN bán lại giấy phép hoặc trục lợi.
Khi các DN cùng tham gia vào cánh đồng mẫu lớn hay cánh đồng hiệp tác sẽ san sẻ một phần lợi nhuận của họ cho dân cày. Lại không được bộc lộ trong NĐ 109 khi ra đời cũng không ràng buộc DN. Bây giờ thị trường gặp khó khăn, giá liên tục giảm thì lại đưa vấn đề này để làm cơ sở xem xét điều kiện “cần và đủ” để cấp giấy phép XK gạo xem ra có điều không hợp lý.
Thế nhưng, gần đây khi mô hình liên kết chuỗi giữa nông dân với công ty CP Bảo vệ thực vật An Giang tiên phong trong việc hình bởi vậy “cánh đồng mẫu lớn” và nhân rộng ra nhiều địa phương trong vùng ĐBSCL cho thấy hiệu quả nhìn thấy được chính là sự đồng nhất về giống, chất lượng lúa, gạo và việc đưa cơ giới hóa vào trong sinh sản đã giảm bớt khâu trung gian, phí sinh sản xuống mức thấp nhất
Ông Tuấn cũng cho biết, một vấn đề sốt dẻo hiện khi thông qua quy hoạch nhà buôn XK gạo theo hướng ưu tiên cho các DN có vùng vật liệu hoặc cộng tác đặt hàng, kết liên với người sản xuất lúa được làm dắt mối XK gạo. Một số địa phương trong vùng đã xuất hiện tình trạng tự phát chuyển đổi đất trồng lúa sang trồng các loại cây hoa màu khác hoặc nuôi trồng thủy sản để cải thiện cuộc sống cho mình.
Bởi DN thừa hiểu rằng điều quan yếu, khi kết liên chuỗi trong sinh sản, không chỉ giúp DN có nguồn vật liệu ổn định, đạt tiêu chuẩn tốt để phục vụ cho chế biến XK gạo mà còn giúp người nông dân tăng thu nhập.
Nếu làm được như vậy thì các DN sẽ mạnh bạo hợp tác với nông dân không chỉ bao tiêu sản phẩm mà còn hướng đến việc xây dựng các vùng nguyên liệu lúa, gạo chất lượng cao để tiến đến xây dựng thương hiệu gạo Việt trên thị trường quốc tế.
Người lo âu Tuy nhiên, các DN XK gạo cho rằng việc đầu tư cơ sở vật chất để đủ điều kiện XK gạo đáp ứng theo những điều kiện cũ của Nghị định 109 để phục vụ cho hoạt động XK đã “đuối” lắm rồi.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét